Alweer ijshaar

Het blijft maar herfstweer, nog geen teken van echte winter maar toch kwam ik deze week, nu al voor de vierde keer dit seizoen, het zogenaamde ijshaar tegen. Het begint er een beetje op te lijken dat ik door heb wanneer de kans om het tegen te komen het grootst is. Deze week kwam ik het op heel veel plekken tegen in de bossen, net of had iemand een zak met watten uitgestrooid, overal zag ik de witte proppen van het ijshaar.




Met het stijgen van de temperatuur zie je het ijshaar smelten.



Rijp bevroor aan de struiken, eindelijk een winters gevoel







Dit stammetje heb ik een paar uur later nog eens bezocht

Alles was weer verdwenen maar 1 ding viel me wel op, dat is voor mij weer huiswerk in de komende periode  met het uitpuzzelen  van hoe het ijshaar nu werkelijk ontstaat.

Van prachtige rups tot vlinder

De meriansborstel kwam ik afgelopen najaar in grote aantallen tegen, de vlinder had ik eigenlijk nog nooit gezien. Wel eens opgezocht op internet maar bij het zien van de plaatjes was er een grote teleurstelling. Daar de rups een prachtige verschijning is  stelt het vlindertje eigenlijk weinig voor een grijs muisje met vleugels daar lijkt hij het meeste op. Ik besloot om het proces van vlinder tot rups eens te gaan volgen.




Een paar rupsen nam ik mee naar kantoor en in een doorzichtig bakje maakte ik een stukje bosbodem na, bladeren en takjes en de rupsen er bij in. Binnen een dag zag ik al een verandering optreden, de rupsen begonnen een web te spinnen rond hun lijf van dunne draden.





In dit web begon langzaam het proces van verpoppen naar cocon, Ik heb 1 cocon uit de beschermde draadmantel gehaald om hem beter te kunnen observeren.



Door de warmte op kantoor werd het proces iets sneller voltooid dan normaal in de natuur. Deze week begon de eerste cocon zich te openen en kwam de vlinder naar buiten.
Een sneeuw witte uil leek het wel die mij met grote ogen aankeek

Eenmaal uit de cocon begint het drogen van zijn lijfje



Na een nacht drogen heeft er opnieuw een metamorfose plaatsgevonden. De witte uil is veranderd in een grijze muis


Pracht om te zien hoe mooi zijn voelsprieten zijn, voor de rest is het een saai vlindertje

De meriansborstel, van rups tot vlinder, het was mooi om deze metamorfose zo dichtbij te volgen, de vlinders heb ik op een beschut plekje weer uitgezet in de natuur.

De eerste vorst en meteen kom ik ijshaar tegen

Vanmorgen was het dan eindelijk zover dat de temperatuur voor het eerst dit seizoen onder nul dook hier in het Noorden. Heerlijk, hoe lager de temperatuur hoe beter ik het vind. Ik had een bepaald vermoeden toen ik vanmorgen al vroeg buiten was. Vorst en een hoge luchtvochtigheid het zou wel eens zo kunnen dat er ijshaar is. Vorig jaar had ik dit bijzondere natuurverschijnsel ook een aantal keren mogen aanschouwen. Ik stap op mijn fiets en rij richting het bos. De oostelijke hemel kleurt prachtig rood. De kou is heerlijk aangenaam en de witte rijp over de velden doet mij goed.



In het bos is het iets minder koud dan op de vlakte, even denk ik dat het er nog net te warm is voor de vorming van ijshaar maar dan op eens valt mijn oog op een prachtige witte dot, het lijken wel watten, maar uit ervaring weet ik inmiddels dat iets wat zo stralend wit is  rond deze tijd s morgens vroeg in het bos een magisch iets is. En inderdaad een prachtige pluk ijshaar ligt aan mijn voeten.

IJshaar kan ontstaan als de luchttemperatuur even onder het vriespunt ligt, tussen de 0 en – 4 . In het doodhout komen schimmels voor en bij de stofwisseling van deze schimmels komt onder andere water vrij dat door zeer kleine openingen in het hout naar buiten wordt geperst. Het naar buiten geperste water bevriest tot een haarachtige structuur. Een hoge luchtvochtigheid is noodzakelijk voor de succesvolle vorming van ijshaar zodat het naar buiten geperste water niet kan verdampen en voor bevriezing beschikbaar blijft. Zolang de schimmels water blijven produceren en de klimatologische omstandigheden gunstig blijven, kan ijshaar aan blijven groeien. Als de luchttemperatuur te laag wordt, daalt de stofwisseling van de schimmels tot zo'n laag niveau dat er onvoldoende water geproduceerd wordt. Tot nu toe ben ik het alleen nog maar tegen gekomen op de takken van beuk of amerikaanse eik. Een andere naam voor ijshaar is de baard van koning winter.




Ik wist nog een plek waar eventueel de omstandigheden voor de vorming van ijshaar goed zouden kunnen zijn en ga er heen. En inderdaad ook op deze plek vond ik een paar prachtige baarden van koning winter
.



Een stuk schors wordt gewoon omhoog gedrukt


Na het zien van deze wonderen der natuur kon mijn dag al niet meer stuk.

Herfst in optima forma

Prachtige dagen hebben we gehad. De natuur maakt zich echt klaar voor haar laatste symphonie. Een waar kleuren spel trekt aan ons voor bij. Paddestoelen schieten echt uit de grond, het is genieten. Hier een hele serie foto’s van de voorbije dagen, Herfst in Drenthe.


Het lijkt wel buitenland

Rodekool zwam

Meriansborstels kwam ik deze weken in grote hoeveelheden tegen

Gewei zwammetjes


Slakrups

Deze meriansborstel wordt aangevallen door een rode bosmier

Schimmeldraden omarmen een hondenkeutel

Stuifzwammen kom je in vele vormen tegen



Witte Koraalzwam


Spelzwoerd zwam

Chantarell

Rups van de rietvink





Mooie plekjes in overvloed

Stiploos

Storm schade


In een paar dagen waren de amerikaanse eiken geel

Gele heide knotszwam


Zweedse kleuren, geel en blauw

Zwarte knotszwam

1,2,3

Inktzwam

Maar dit blijft toch de klassieker, Rood met witte stippen, de vliegenzwam


De parasol zwam


Gele heideknots


Koraal zwam

Maar al dat moois is ook maar tijdelijk, langzaam aan worden de prachtige paddestoelen verteerd door schimmeldraden

Porselein zwammen op hun retour

De verse exemplaren zijn toch mooier



Sponszwam

En soms, als je heel stil bent  kun je het geluk hebben dat je hem tegen komt. Paulus de Boskabouter